2 Paź

Niepokorni – Niezłomni – Wyklęci – krótka relacja z Gdyni

W pierwszym dniu festiwalu (środa – 28.09.2016)  podszedłem do prowadzącego konferencję prasową pana Marcina Wikło i powiedziałem „na ucho”: „ Ten festiwal mógłby być propozycją  nie tylko dla młodzieży, która tłumnie wypełniała sale projekcji filmów, ale dla dorosłych, których historia wymanipulowała, oszukała i utrudniła kształtowanie tożsamości Polaka niepokornego i niezłomnego a tym samym dumnego honorem tych osób, które życiem zaświadczyły o miłości ojczyzny – Polski”.

Prezentacji festiwalowych było około trzydziestu. Nikt z żywych a obecnych, nie był w stanie obejrzeć wszystkich tytułów. Moim największym idolem, najwierniejszym sprawie honoru, była spacerująca wśród uczestników Pani Maria Dłużewska To właśnie Jej wręczono drugiego dnia PLATYNOWY OPORNIK !

Pamiętam wizytę aktorów teatrów warszawskich w Białymstoku w 1984 roku, z programem muzyczno-poetyckim do wierszy Zbigniewa Herberta. Spała w naszym mieszkaniu. Pewnie tego drobnego faktu nie pamięta, wśród natężenia emocji minionego trzydziestolecia. Pani Maria Dłużewska po dramacie nad Smoleńskiem reżyserowała znaczące filmy: Mgła (2011) – scenariusz i reżyseria (wspólnie z Joanną Lichocką), Pogarda (2011) – scenariusz i reżyseria (wspólnie z Joanną Lichocką), Córka (2012), scenariusz i reżyseria, Testament (2013) – scenariusz i reżyseria, Polacy (2013) – scenariusz i reżyseria, Dama – (2015) – scenariusz i reżyseria oraz Ksiądz (2016) – scenariusz i reżyseria. Właśnie film odkrywający dokumenty manipulacji podczas śledztwa w sprawie zamordowania księdza Jerzego Popiełuszki był tą prezentacją filmową, która zwieńczyła drogę niezłomnej i niepokornej Pani Marii Dłużewskiej do PLATYNOWEGO OPORNIKA.

Inną Kobietą, której obecność nadawała wymiar wręcz metafizyczny festiwalowi, była Pani Lidia Lwow – Eberle. Ona latem 1943 wstąpiła do oddziału partyzanckiego AK ppor. Antoniego Burzyńskiego “Kmicica”. Oddział ten został 26 sierpnia 1943 podstępnie rozbrojony i częściowo wymordowany przez sowiecką brygadą partyzancką dowodzoną przez płk. Fiodora Markowa. Po tym wydarzeniu “Ewa” przeszła do 5 Brygady Wileńskiej AK mjr. Zygmunta Szendzielarza “Łupaszki” i została tam sanitariuszką. Brała udział w wielu walkach Brygady, m.in. z Niemcami pod Worzianami 31 stycznia 1944, gdzie została ranna, i ze zgrupowaniem sowieckiej partyzantki pod Radziuszami 3 dni później. W sierpniu 1944 przeszła wraz z Brygadą na Białostocczyznę. Mianowana podporucznikiem. Po śmierci żony mjr. “Łupaszki” Anny w lutym 1945 Lidia Lwow została jego towarzyszką życia. 30 czerwca 1948 aresztowana wraz z “Łupaszką” w Zakopanem, 2 listopada 1950 skazana przez sędziego mjr. Mieczysława Widaja na karę dożywotniego więzienia. Wyszła na wolność w 1956. W III RP działa w środowiskach kombatanckich byłych żołnierzy AK. Film konkursowy o „wyklętej i niezłomnej” nosi tytuł „Cztery życia Lidii Lwow”.

Spośród filmów, które ja widziałem, na szczególną uwagę zasługuje rodzinna produkcja Polaków mieszkających w Stanach Zjednoczonych: „Jedwabne – Świadkowie – Świadectwa – Fakty”, film dokumentalny w reżyserii Elżbiety i Wacława Kujbidów.

Autorzy jedynie przez chwilę koncentrują się na szczegółach i przepychankach ideologicznych. Oni przede wszystkim rysują szeroką panoramę dramatycznych kolei losów obywateli polskich na ziemi łomżyńskiej, pokazując szeroką panoramę strategii wojennej Niemców i Sowietów, których cechą zbrodniczą było zasiewanie terroru, strachu i beznadziei w sercach ludzi na podbitych przez nich ziemiach. Film jest pełen dokumentalnych zdjęć i filmów ze straszliwych mordów, ludobójstwa na Polakach i Polakach żydowskiego pochodzenia.

Organizatorzy zapraszali na tzw. panele dyskusyjne po filmach. Natężenie konkursowych prezentacji było jednak tak duże a czasu na rozmowy tak niewiele, że wstrzymałem się od ugłośnienia myśli chodzącej mi po głowie od kilku miesięcy. Otóż chcę zwrócić uwagę na analogie między zbrodnią dokonaną przez Niemców w Białymstoku, dwa tygodnie wcześniej. Tuż po wszczęciu wojny z Sowietami, Niemcy wymordowali w Białymstoku identyczną techniką unicestwiania, 25.06.1941r., około 800 – 1000 osób – Polaków żydowskiego pochodzenia; spędziwszy ich do największej Bożnicy, zaryglowawszy wejścia, spalili niewinnych ludzi i ich wspaniałą świątynię. Tego dnia rozstrzelano na ulicach miasta jeszcze około 1000 ludzi. Warto także przypomnieć sobie, że statystycznie w Białymstoku było wówczas około 60 % Polaków żydowskiego pochodzenia. Wśród mieszkańców byli Rosjanie, Niemcy i rdzenni Polacy.

Analogia do wydarzeń w Jedwabnem jest tak wyrazista, że już więcej nie będę sugerował. To był terror niemieckich morderców, który podbijają nowe tereny, tym razem należące do CCCP.

 

Jako wydarzenie towarzyszące festiwalowi filmowemu wystąpiła grupa teatralna z Tarnowa – TEATR NIE TERAZ za spektaklem WYKLĘCI, w reżyserii Tomasza Żaka.

Jestem zachwycony ascezą środków teatralnych, prostotą i głębią znaków teatralnych. Scena, gdy kochające Kobiety przynoszą swoim mężczyznom porządnie wyprane i pięknie złożone białe koszule, aby ich przebrać w drodze do partyzanckiego lasu, postrzegam jako piękny symbol udziału kobiet w losie niepokornych i niezłomnych. Wzruszające jest przypomnienie przysięgi żołnierskiej składanej na znaku Krzyża Świętego.

Przeżywając tematy o ludziach-żołnierzach niepokornych, niezłomnych i nieobecnych w dotychczasowej świadomości historycznej przeciętnego Polaka siedemdziesięciolatka, dostrzegłem kolejną przestrzeń bohaterskich działań Polaków w czasie wojny z Niemcami i Sowietami, absolutnie i beznamiętnie pomijaną w nauczaniu historii. Czytam najnowszą książkę Pani Ewy Polak-Pałkiewicz pt. „Powrót pańskiej Polski” (Wydawnictwo LTW Łomianki 2016, ss.400) i wstrząsają mną opisy-szkice bohaterstwa i bezgranicznego oddania wszystkiego, co posiadali – łącznie z życiem – Polaków, ziemian – grupy ludzi najbogatszych materialnie i duchowo. Któż z nas wie, że Armia Krajowa wypełniała swoje żołnierskie działania przy wsparciu materialnym ziemiaństwa polskiego? Tworzyli zaplecze: szpitalne, edukacyjne, żywnościowe i opiekuńcze. Ginęli upokarzani i torturowani w niemieckich obozach koncentracyjnych, torturowani w aresztach ale nikt spośród nich nie wydał drugiego. BÓG – HONOR – OJCZYZNA.

VIII Festiwal Filmowy NNW, mimo że już prawie zamknięty, niech otwiera przestrzeń do wzrastania w poczuciu wiary, nadziei i mądrości narodowej.